#

Khủng hoảng nợ China Evergrande: Con đường diệt vong cụ thể ra sao?

ĐĂNG NGUYÊN

09/10/2021 14:19

Trong cuộc khủng hoảng nợ Evergrande, ưu tiên của Trung Quốc sẽ là bảo vệ người mua nhà. Các ngân hàng và công ty tài chính làm ăn với tập đoàn có thể chịu thiệt hại lớn.

evergrande-hui-ka-yan-1633764669.jpeg
Tỷ phú Hứa Gia Ấn - chủ China Evergrande

China Evergrande - tập đoàn địa ốc lớn thứ hai Trung Quốc - hiện nợ khoảng 305 tỷ USD. Đây là nhà phát triển bất động sản nợ nhiều nhất thế giới. Nguồn tin Wall Street Journal hồi đầu tuần cho biết tập đoàn của tỷ phú Hứa Gia Ấn có thể phải bán công ty quản lý bất động sản (được định giá 7 tỷ USD) để có tiền mặt trả nợ.

Theo Wall Street Journal, trong 10 năm qua, từng có nhiều cá nhân và tổ chức lên tiếng cảnh báo về mô hình tăng trưởng của China Evergrande. Năm 2012, nhà đầu tư Mỹ Andrew Left khẳng định tập đoàn này sẽ vỡ nợ. Ông mô tả China Evergrande sử dụng hàng loạt chiêu trò để che giấu các vấn đề tài chính nghiêm trọng.

Khi đó, China Evergrande phủ nhận mọi thông tin ông Left đưa ra. Ủy ban Chứng khoán Hong Kong (SFC) cũng có hành động bênh vực tập đoàn của ông Hứa Gia Ấn. SFC đâm đơn kiện dân sự, cáo buộc ông Left tung tin giả để bôi nhọ China Evergrande.

Ông Left sau đó bị cấm giao dịch ở Hong Kong trong 5 năm và phải nộp lại 206.000 USD tiền lãi từ việc bán khống cổ phiếu China Evergrande (niêm yết tại Hong Kong). Ông cũng phải trả tới 2,5 triệu USD tiền án phí.

Nhà đầu tư Mỹ cho rằng không có gì đáng ngạc nhiên khi China Evergrande rơi vào khủng hoảng. “Có ai đoán trước được China Evergrande sẽ suy sụp không? Có. Tôi hoàn toàn đoán được”, ông Left tuyên bố.

Hãng xếp hạng tín nhiệm Moody’s Investors Service cũng từng chỉ ra những điểm bất thường của China Evergrande trong báo cáo hồi năm 2011 về các công ty Trung Quốc niêm yết tại Hong Kong. Moody’s cho rằng chiến lược tăng trưởng quá nóng và dòng tiền tự do âm của China Evergrande là những vấn đề đáng báo động.

SFC cũng tấn công Moody’s để bảo vệ China Evergrande. Cơ quan này cho rằng báo cáo của Moody’s có lỗi số liệu. Kết quả là Moody’s phải nộp phạt 1,4 triệu USD.

Moody’s và các hãng xếp hạng tín nhiệm khác như S&P Global Ratings và Fitch Ratings chỉ hạ xếp hạng nợ của China Evergrande trong mùa hè năm nay, khi tình trạng tài chính của tập đoàn Trung Quốc xấu đi trầm trọng. Moody’s thanh minh rằng hãng đã thay đổi triển vọng tín nhiệm của China Evergrande xuống tiêu cực từ hơn một năm trước.

Theo báo cáo năm 2016 của Nigel Stevenson, một nhà phân tích của hãng nghiên cứu GMT Research, China Evergrande sử dụng các biện pháp kiểm toán “bất thường” để nâng khống giá trị hàng loạt tài sản của hãng.

Ví dụ, tập đoàn của tỷ phú Hứa Gia Ấn có khoảng 400.000 điểm đậu xe trống và coi đây là những khoản đầu tư. Công ty này định giá mỗi điểm đậu xe khoảng 20.000 USD. Theo nhà phân tích Stevenson, đây thực tế chỉ là hàng tồn kho và mỗi điểm đỗ xe có giá trị thật chưa đầy 10.000 USD.

Nhà phân tích Stevenson cho rằng China Evergrande không hề thay đổi sau chừng ấy năm. “Các vấn đề của công ty này phình to hơn nhiều so với thời điểm chúng tôi viết báo cáo năm 2016”, ông nhấn mạnh.

Ngoài SFC, China Evergrande còn nhận được sự hỗ trợ của chính quyền nhiều địa phương tại Trung Quốc. Nguồn thu chủ yếu của các địa phương này là bán đất. Theo thống kê của China Index Academy, năm 2020, China Evergrande chi hơn 13 tỷ USD để thu mua đất.

China Evergrande đầu tư vào hơn 1.000 dự án bất động sản ở hàng trăm tỉnh thành khắp Trung Quốc. Đây là một phần trong thỏa thuận thu mua đất với chính quyền các địa phương. Do đó, các dự án nhận được sự hậu thuẫn lớn của quan chức địa phương. Ví dụ, tại thành phố Tự Cống (tỉnh Tứ Xuyên), China Evergrande bán trước căn hộ với giá được chính quyền hỗ trợ một phần.

Một số nhà đầu tư biết rõ rủi ro nhưng vẫn mua trái phiếu của China Evergrande vì lãi suất cao (7,5-14%). Một nhà đầu tư Hong Kong tiết lộ từng nắm giữ 20-80 triệu USD trái phiếu tập đoàn này. “Tôi biết công ty này nợ đầm đìa nhưng lãi suất là rất hấp dẫn”, ông nói.

Giá cổ phiếu của China Evergrande cũng luôn duy trì ở mức cao. Tỷ phú Hứa Gia Ấn và vợ nắm giữu ¾ cổ phần công ty, do đó dễ dàng thổi giá cổ phiếu. Hồi năm ngoái, China Evergrande chi 100 triệu USD mua lại cổ phiếu, qua đó đẩy giá lên hơn 20%. Định giá China Evergrande theo đó tăng hơn 5 tỷ USD.

Năm 2016, China Evergrande thực hiện một dự án huy động vốn đầy mạo hiểm. Theo một kế hoạch sáp nhập ngược phức tạp, tập đoàn của tỷ phú Hứa tính niêm yết một công ty con tại sàn chứng khoán Thâm Quyến.

Nhờ đó, China Evergrande huy động được 20 tỷ USD. Tuy nhiên, điều kiện đặt ra là nếu không hoàn tất kế hoạch sáp nhập ngược trong năm nay, China Evergrande phải trả lại hết tiền cho các nhà đầu tư.

Trong suốt 5 năm qua, chính quyền Trung Quốc không thông qua thỏa thuận này. Cuối năm 2020, có thời điểm China Evergrande đối mặt nguy cơ phải trả lại tiền, giá cổ phiếu và trái phiếu chắc chắn lao dốc không phanh. Tập đoàn này né được kịch bản tồi tệ nhất khi đạt thỏa thuận không trả lại tiền với phần lớn nhà đầu tư chủ chốt.

Theo Wall Street Journal, vụ việc này cho thấy nợ của China Evergrande trên thực tế lớn hơn nhiều so với số nợ trái phiếu và nợ ngân hàng ghi trong sổ sách công ty.

Theo các nhà phân tích, giới đầu tư luôn nghĩ rằng China Evergrande là địa chỉ an toàn vì chính quyền Trung Quốc sẽ ra tay giải cứu nếu tập đoàn này nguy ngập. Bởi Bắc Kinh muốn tránh nguy cơ thị trường bất động sản trong nước đảo lộn. Đó là lý do các nhà đầu tư sẵn sàng chấp nhận mạo hiểm.

Tuy nhiên, năm ngoái, Bắc Kinh tỏ dấu hiệu cảnh báo China Evergrande đã vay quá nhiều. Niềm tin vào tập đoàn của tỷ phú Hứa Gia Ấn sụp đổ. Cũng không có dấu hiệu gì cho thấy chính quyền Bắc Kinh sẵn sàng ra tay giải cứu tập đoàn bất động sản lớn thứ hai Trung Quốc. Giờ, China Evergrande đối mặt với sự diệt vong.

Khủng hoảng nợ Evergrande: Trung Quốc sẽ ưu tiên bảo vệ người mua nhà rồi mới tới các ngân hàng

Theo Nikkei Asian Review, China Evergrande - tập đoàn bất động sản nợ nần nhiều nhất thế giới - mắc nợ các ngân hàng, khách hàng, trái chủ, nhà cung cấp và nhà thầu 305 tỷ USD. Câu hỏi đặt ra là những đối tượng nào sẽ được thu lại tiền trước nếu Evergrande vỡ nợ.

Tập đoàn bất động sản lớn thứ hai Trung Quốc đã trượt đến bờ vực sụp đổ. Giới quan sát nhận định các ngân hàng sẽ chịu thiệt hại lớn, dù chưa chắc chắn mức độ thiệt hại là bao nhiêu.

"Ưu tiên của các nhà chức trách sẽ là bảo vệ người mua nhà", Nikkei dẫn lời ông Wei He, nhà kinh tế học Trung Quốc tại Gavekal Dragonomics, nhận định. Họ là những người đã trả tiền trước cho China Evergrande nhưng chưa được giao nhà.

"Nếu các hộ gia đình mua nhà và những công ty xây dựng được bảo vệ, chính các tổ chức tài chính sẽ gánh thiệt hại", ông nói thêm.

Tap doan Evergrande anh 2

Evergrande hiện nợ hơn 300 tỷ USD. Tất cả đối tác từng làm ăn với công ty, bao gồm các nhà máy thép, công ty nội thất, ngân hàng, khách hàng và trái chủ, đều rơi vào tình thế khó khăn. Ảnh: Nikkei Asian Review.

Khoản nợ khổng lồ

Khoảng 800 dự án của Evergrande đang được xây dựng tại Trung Quốc. Người mua đã thanh toán hầu hết trong số đó. Hơn 50% dự án hiện bị dừng thi công vì tập đoàn không thể trả tiền cho nhà thầu.

Giá cổ phiếu của China Evergrande lao dốc 85% trong năm nay. Trái phiếu của tập đoàn được giao dịch ở mức 0,25 USD. Hôm 22/9, gã khổng lồ địa ốc bất ngờ thông báo sẽ thanh toán lãi suất trái phiếu đúng hạn vào ngày 23/9. Tuy nhiên, đó chỉ là một phần rất nhỏ trong 850 triệu USD lãi suất trái phiếu coupon đến hạn năm nay.

Hôm 21/9, tỷ phú Hứa Gia Ấn - nhà sáng lập kiêm chủ tịch China Evergrande - khẳng định rằng công ty sẽ chịu trách nhiệm đầy đủ với khách hàng, nhà đầu tư và các bên cho vay.

"Tôi tin chắc rằng với sự nỗ lực và làm việc chăm chỉ của các bạn, Evergrande sẽ bước ra khỏi quãng thời gian khó khăn nhất và tiếp tục hoàn thiện những công trình càng sớm càng tốt", ông viết trong một bức thư gửi nhân viên.

Theo nguồn tin của Nikkei, các bên cho vay chính của China Evergrande đã chuẩn bị tiền để bù đắp những khoản lỗ tiềm tàng. Tập đoàn bất động sản nợ hơn 128 nhà băng và 121 tổ chức phi ngân hàng, theo một lá thư của China Evergrande viết cho chính quyền hồi năm ngoái.

Tap doan Evergrande anh 3

Trong khủng hoảng nợ của Evergrande, việc giải quyết vấn đề của các khách hàng mua nhà và nhà đầu tư nhỏ lẻ có thể là ưu tiên hàng đầu của giới chức trách Trung Quốc. Ảnh: Reuters.

Ngoài Minsheng Bank, các nhà băng có thể chịu tổn thất lớn nhất nếu China Evergrande sụp đổ là Agricultural Bank of China, China Zheshang Bank, China Everbright Bank và China CITIC Bank. Shenjing Bank - ngân hàng do Evergrande kiểm soát - cũng nằm trong số 10 ngân hàng mà tập đoàn vay nợ nhiều nhất.

Tính đến ngày 30/6/2020, khoản nợ của tập đoàn địa ốc với 10 nhà băng này đã lên đến 127 tỷ NDT (19,6 tỷ USD).

China Evergrande đã rơi vào tình trạng cạn kiệt tiền mặt. Thay vì trả tiền, tập đoàn phải thanh toán cho các chủ nợ thông qua giảm giá căn hộ, chỗ đỗ xe và mặt tiền cửa hàng.

Đến nay, các quan chức Trung Quốc vẫn chưa đưa ra bất cứ kế hoạch nào về gói cứu trợ hay giải pháp đối với khủng hoảng nợ của Evergrande. Họ cũng không bơm tiền ồ ạt như giai đoạn căng thẳng của thị trường bất động sản trước đây.

Bắc Kinh chỉ triệu tập các giám đốc điều hành của China Evergrande và thúc giục họ nhanh chóng cắt giảm nợ.

Các ngân hàng gánh thiệt hại

Tuần này, Reuters đưa tin Minsheng Bank, CITIC Bank và hai bên cho vay lớn khác của China Evergrande đã chuẩn bị gia hạn các khoản vay ngắn hạn của tập đoàn.

"Chúng tôi tin rằng các cơ quan quản lý có thể kéo dài thời gian để xử lý những khoản vay của China Evergrande, thông qua việc yêu cầu các ngân hàng không thu hồi khoản vay và kéo dài thời hạn trả lãi", nhà phân tích Zudy Zhang của Citigroup bình luận.

"Trong thời gian đó, China Evergrande sẽ thanh lý tài sản, tìm kiếm các nhà đầu tư chiến lược như những doanh nghiệp quốc doanh và tìm cách tái cơ cấu nợ", bà nhận xét.

"Thiệt hại cuối cùng sẽ được chia cho toàn hệ thống. Các tổ chức tài chính và nhà đầu tư có thể chịu lỗ", bà Zhang nói thêm.

Thiệt hại cuối cùng sẽ được chia cho toàn hệ thống, các tổ chức tài chính và nhà đầu tư có thể chịu lỗ

Citigroup ước tính rằng khoản vay và trái phiếu của Evergrande chỉ tương đương 0,3% tài sản của hệ thống ngân hàng.

Tuy nhiên, việc tập đoàn vỡ nợ sẽ làm tê liệt khả năng tiếp cận tín dụng của các công ty bất động sản khác và gây tổn hại cho toàn bộ hệ thống ngân hàng.

Theo Citigroup, 40,7% tài sản của các ngân hàng Trung Quốc liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến lĩnh vực bất động sản. Nếu giá nhà đất sụt giảm, chất lượng tài sản của nhà băng sẽ bị ảnh hưởng.

Citigroup ước tính 675 tỷ USD của 17 ngân hàng Trung Quốc liên quan đến các công ty bất động sản rủi ro, tương đương 4,8% vốn cấp 1 (vốn nòng cốt bao gồm vốn chủ sở hữu và lợi nhuận giữ lại). Minsheng Bank, Ping An Bank và Everbright Bank là những nhà băng dễ tổn thương nhất, với tỷ lệ lần lượt là 27,1%, 12% và 9,2% vốn cấp 1 trong năm 2020.

Một câu hỏi khác là hệ thống ngân hàng Trung Quốc đã chuẩn bị đầy đủ cho kịch bản số khoản nợ xấu tăng vọt hay chưa. Tính đến ngày 30/6, các ngân hàng thương mại đã trích lập 5.400 tỷ NDT dự phòng rủi ro cho vay, tăng 174,6 tỷ NDT so với quý I/2021.

Tap doan Evergrande anh 4

Hiệu ứng lan tỏa từ khủng hoảng nợ của Evergrande có thể gây tổn thương cho thị trường nhà ở Trung Quốc vốn đang giảm tốc, ảnh hưởng đến những công ty bất động sản khác. Ảnh: Nikkei Asian Review.

Theo ông Matthew Chow - nhà phân tích tại S&P Global Ratings, kể từ tháng 5, các nhà băng đã bắt đầu giảm tiếp xúc với China Evergrande trong bối cảnh thắt chặt thanh khoản và những thách thức mà tập đoàn phải đối mặt. Tuy nhiên, tuần này, S&P cũng cảnh báo về khả năng khủng hoảng lây lan.

Theo báo cáo được Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc công bố hồi đầu tháng 9, tỷ lệ nợ xấu đối với các khoản vay của những công ty bất động sản và các khoản thế chấp đã tăng lần lượt 15 và 10 điểm phần trăm. Trong khi đó, tỷ lệ an toàn vốn (tỷ lệ vốn trên tài sản rủi ro) trung bình của 4.015 ngân hàng sẽ giảm từ 14,4% xuống 12,3%.

"Sự thất bại của China Evergrande có thể không khiến hệ thống ngân hàng Trung Quốc mất ổn định", S&P bình luận. "Tuy nhiên, nếu nó kéo theo các vụ vỡ nợ của những công ty bất động sản khác, sử dụng đòn bẩy cao hơn, điều này sẽ trở thành một thách thức không nhỏ", cơ quan xếp hạng tín dụng cảnh báo.

 

 

Quý vị muốn tự đăng tin có thể đăng ký tài khoản TẠI ĐÂY hoặc gọi 0924.113837 hoặc liên hệ qua email: benthanh919@gmail.com